Dziwni ludzie Europy Środkowej – Tradycje ludowe na Węgrzech

Węgry to kraj o wyjątkowo bogatym dziedzictwie ludowym. Kultura ludowa jest nie tylko zachowana w muzeach, ale też niektóre tradycje są wciąż żywe na wielu węgierskich wsiach, pielęgnowane przez miejscowe społeczności. Nawet współcześni mieszkańcy miast robią rzeczy, które mogą Cię na pierwszy rzut oka zdziwić!

Węgry są bardzo zróżnicowane, jeśli chodzi o wiejską architekturę, rzemiosło, a także muzykę i taniec ludowy. Czarna ceramika z Mohács, bogactwo haftu z Matyó i Kalocsa, delikatność koronek z Halas – wszystko to opowiada wyrazistą historię ludzi tam mieszkających.

Jeśli chcesz mieć pełny obraz architektury, a także zerknąć na zwyczaje panujące na węgierskich wioskach kilkaset lat temu, wybierz się do jednego z licznych skansenów na otwartym powietrzu rozsianych na terenie całego kraju. Najprawdopodobniej, najbardziej prestiżowym takim miejscem jest Muzeum Etnograficzne Skanzen niedaleko Szentendre, oddalone zaledwie o krok od Budapesztu (www.skanzen.hu). Nie przegap Muzeum Wsi w Göcsej (właściwie pierwsze muzeum wsi założone na Węgrzech) z pięknym dziewiętnastowiecznym wiatrakiem stojącym w jego sercu. Muzeum Wsi w Sóstó to też miejsce, które absolutnie trzeba zobaczyć, jako że jest to jedno z najbardziej zróżnicowanych na Węgrzech, ukazując wielobarwność ludowej architektury i zwyczajów pięciu regionów etnograficznych (Szatmár, Rétköz, Nyírség, Nyíri Mezőség i Bereg) – wszystkie w jednej „wiosce". Tutejsza tawerna wciąż działa, więc możesz się tu też napić! Żeby przenieść się jeszcze dalej w przeszłość, udaj się do Tiszaalpár – znajdziesz tu zrekonstruowaną wioskę z czasów Arpada (1000 – 1301), wybudowaną według znalezisk archeologicznych, przy użyciu materiałów dostępnych w tamtych czasach!

Po kawałek żywej tradycji pojedź do pięknie zachowanej wioski Hollokó, która jest częścią Światowego Dziedzictwa! To, co tak bardzo wyróżnia Hollokó to fakt, że nie zostało zamienione w skansen – to jest po prostu wioska, w której mieszkańcy prowadzą tradycyjne życie. Oczywiście są jeszcze inne małe wioski, gdzie miejscowa ludność podtrzymuje wieloletnie tradycje. A teraz mała sekretna rada: odwiedź Hollókő na wiosnę – obchody Wielkanocne wydobywają z tego miejsca wszystko, co najpiękniejsze! Garncarstwo, kluczowe dla węgierskiej kultury ludowej, jest wciąż żywe w małych wioskach regionów Őrség i Hortobágy.

Jednak nie tylko architektura i przedmioty z przeszłości definiują to, kim jesteśmy. To cała masa różnych zwyczajów ludowych, które są równie żywe dziś! Potrzebne Ci przykłady? Na początek może tzw. Busójárás. W okresie karnawału na ulice wylegają ludzie przebrani w straszliwe kostiumy i drewniane maski, aby przestraszyć i odegnać zimę (albo, wg innych podań, Turków).

Podczas Wielkanocy, chłopcy oblewają dziewczęta perfumami, recytując jednocześnie jeden z  wierszyków napisanych na tę okoliczność. Tradycja głosi, że kobiety, które nie są „podlane" zwiędną – a na to przecież chłopcy nie mogą pozwolić, prawda? W dawnych czasach, dla pewności, wylewano wiadra zimnej wody – dziś mamy wersję troszkę ugładzoną. Malowanie pisanek to część wielkanocnych obchodów (uwielbiana przez dzieci) - w końcu trzeba się jakoś odpłacić tym chłopcom za oblewanie... W niektórych regionach malowanie jaj rozwinęło się w niezależną formę sztuki, z miejscowymi motywami wydrapanymi lub wyhaftowanymi na jajach – zdarza się, że jajka ozdabiane są też maleńkimi końskimi podkowami!

Węgierskie śluby mają, naturalnie, swoją własną choreografię i tradycje. Procesja ślubna jest szczególnie ważna i zazwyczaj bierze w niej udział cała wieś. Taniec pary młodej ma im zapewnić stabilność finansową – goście muszą płacić, żeby zatańczyć z panem młodym lub panną młodą! Tłuczenie kieliszków ma odstraszyć złe duchy, a przez wspólne sprzątanie młoda para pokazuje, jak dobrze mąż i żona potrafią ze sobą współpracować. Nie zdziw się też, jeśli ktoś ukradnie pannę młodą! Młody mąż musi wykonać pewne zadania, żeby ją odzyskać... I wierz mi, nie ma innej okazji, przy której pije się więcej palinki niż w czasie wesela. Właściwie, każde religijne czy starożytne święto, zarówno doroczne żniwa, jak i świniobicie, 20 sierpnia (utworzenie państwa węgierskiego) czy 15 marca (rewolucja węgierska) mają swoje własne zwyczaje, które przetrwały w pewnej formie, podtrzymywane przy życiu dzięki licznym festiwalom i obchodom podczas całego roku. Upewnij się, że weźmiesz w nich udział i dowiesz się czegoś więcej o przedstawicielach tego dziwnego ludu, zwanego Madziarami!